Xã điểm bảo hiểm y tế toàn dân và câu chuyện an sinh từ cơ sở ở xã Long Phụng

Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế (BHYT) tại xã Long Phụng (tỉnh Quảng Ngãi) tăng nhanh từ 84,46% lên 97% dân số chỉ sau 3 tháng triển khai mô hình xã điểm bảo hiểm y tế toàn dân. Kết quả này đến từ cách tổ chức thực thi chính sách ngay từ cơ sở, khi dữ liệu được sử dụng làm nền tảng và chính quyền địa phương trực tiếp điều hành.

Chính quyền cơ sở ở tuyến đầu của chính sách

Tháng 10/2025, xã Long Phụng chính thức triển khai mô hình xã điểm BHYT toàn dân. Đây không chỉ là hoạt động thí điểm, mà còn cho thấy cách tổ chức thực thi chính sách an sinh ngay tại cơ sở. Kết quả rà soát ban đầu cho thấy toàn xã có 26.573 người tham gia BHYT, đạt 84,46% dân số; còn 4.890 người (15,54%) chưa tham gia.

Thay vì tăng cường tuyên truyền diện rộng như cách làm quen thuộc, xã Long Phụng bắt đầu từ việc tổ chức lại cách điều hành chính sách ngay tại địa phương.

Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT của xã Long Phụng được củng cố, tổ chức thực hiện chính sách gần dân và sát thực tế hơn.

Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), BHYT của xã Long Phụng được củng cố theo hướng thực chất, do Chủ tịch UBND xã làm Trưởng ban. Các thành viên phụ trách từng thôn, từng nhóm đối tượng. Chỉ tiêu phát triển người tham gia BHYT, BHXH tự nguyện được đưa vào kế hoạch công tác của địa phương, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng thành viên.

Cách làm này tạo ra sự thay đổi rõ rệt. Phát triển BHYT và BHXH tự nguyện không còn là nhiệm vụ riêng của ngành bảo hiểm, mà trở thành trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị ở cơ sở. Khi chính quyền địa phương trực tiếp đứng ở tuyến đầu, việc vận động và tổ chức thực hiện chính sách cũng gần dân và sát thực tế hơn.

Lấy dữ liệu làm nền tảng cho vận động chính sách

Một trong những yếu tố tạo nên hiệu quả của mô hình Long Phụng là cách tiếp cận dựa trên dữ liệu. Thay vì vận động chung chung, Ban Chỉ đạo xã rà soát danh sách người chưa tham gia BHYT theo từng thôn. Trưởng thôn trực tiếp xác minh tình trạng cư trú và phân loại cụ thể từng nhóm đối tượng như người còn ở địa phương, người đi làm ăn xa, hộ có khả năng tham gia nhưng chưa tham gia hoặc nhóm cần được hỗ trợ.

Việc phân loại giúp quá trình vận động có trọng tâm hơn. Người thuộc diện ngân sách nhà nước hỗ trợ được bảo đảm cấp thẻ đầy đủ; nhóm được hỗ trợ một phần được tư vấn cụ thể về mức hỗ trợ và quyền lợi. Với các hộ tự đóng, trọng tâm vận động là giải thích lợi ích dài hạn của BHYT, nhất là đối với người lớn tuổi hoặc gia đình có nguy cơ phát sinh chi phí y tế cao.

Công tác khám chữa bệnh BHYT tại xã Long Phụng được thực hiện hiệu quả.

Bên cạnh đó, xã cũng vận động nguồn xã hội hóa để hỗ trợ các trường hợp khó khăn. Trong năm 2025, có 254 người dân được tặng thẻ BHYT từ nguồn hỗ trợ của BHXH Việt Nam, BHXH tỉnh Quảng Ngãi và các tổ chức, cá nhân.

Thực tiễn tại xã Long Phụng cho thấy khi dữ liệu được rà soát đầy đủ, việc truyền thông và vận động chính sách trở nên trúng đối tượng và hiệu quả hơn.

Ông Ngô Văn Thanh, Chủ tịch UBND xã, Trưởng Ban Chỉ đạo xã Long Phụng cho biết, điểm mấu chốt của mô hình là nắm chắc từng nhóm đối tượng ngay từ cơ sở.

“Chúng tôi xác định phải nắm rõ từng hộ dân, từng trường hợp chưa tham gia BHYT. Khi dữ liệu rõ ràng, việc tuyên truyền và vận động mới trúng đối tượng, tránh dàn trải”, ông Thanh nói.

Theo ông Thanh, cách tiếp cận dựa trên dữ liệu giúp Ban Chỉ đạo xã chủ động hơn trong tổ chức thực hiện. Từng thôn có danh sách cụ thể những người chưa tham gia BHYT để xây dựng kế hoạch vận động phù hợp với từng hoàn cảnh.

Hiệu quả của cách làm này thể hiện rõ tại các thôn trên địa bàn xã. Long Phụng hiện có 23 thôn, trong đó nhiều thôn đã đạt tỷ lệ bao phủ BHYT 100% dân số sau thời gian triển khai mô hình.

Điển hình như thôn 5, với tổng dân số 1.879 người. Trước khi triển khai mô hình, thôn có 1.644 người tham gia BHYT, đạt 87,5%. Sau 3 tháng vận động đồng bộ, đến cuối năm 2025, 100% người dân trong thôn đã tham gia BHYT.

Tương tự, tại thôn Tân Định, từ mức 82% dân số tham gia BHYT trước thời điểm triển khai, đến cuối năm 2025 tỷ lệ bao phủ cũng đạt 100%.

Bà Đỗ Thị Thùy Trang, Trưởng thôn Tân Định cho biết: “Khi danh sách người chưa tham gia được rà soát rõ ràng, chúng tôi đến từng hộ gia đình để trao đổi, giải thích cụ thể. Khi người dân hiểu quyền lợi và thấy nhiều hộ trong thôn đã tham gia, họ cũng chủ động tham gia theo”.

Từ xã điểm đến bài học chính sách an sinh

Tính đến cuối năm 2025, xã Long Phụng có 30.327 người tham gia BHYT, đạt 97% dân số toàn xã, tăng mạnh so với thời điểm bắt đầu triển khai mô hình.

Hiệu quả của chính sách không chỉ thể hiện qua tỷ lệ bao phủ, mà còn qua những con số cụ thể từ thực tế khám chữa bệnh. Năm 2025, toàn xã Long Phụng có 48.118 lượt người khám chữa bệnh, với tổng chi phí hơn 24,9 tỷ đồng do quỹ BHYT chi trả. Đằng sau những con số ấy là nhiều gia đình được san sẻ gánh nặng chi phí y tế.

Điển hình như cụ T.A. (sinh năm 1929, xã Long Phụng) phải điều trị bệnh nhiều lần từ tháng 2 đến tháng 5/2025, với tổng chi phí hơn 217,7 triệu đồng, toàn bộ do quỹ BHYT thanh toán. Người nhà cụ ông chia sẻ: “Không có thẻ BHYT, chắc gia đình tôi phải vay mượn thì khổ lắm”.

Một trường hợp khác là bà N.T.B. (sinh năm 1975), điều trị bệnh từ tháng 4 đến tháng 8/2025, với tổng chi phí hơn 395,8 triệu đồng, được quỹ BHYT chi trả. Bà xúc động nói: “Nhờ có thẻ BHYT mà gia đình tôi đỡ gánh nặng, chứ số tiền lớn vậy thì chịu không nổi”.

Từ những câu chuyện như vậy, người dân trong xã ngày càng thấy rõ giá trị thiết thực của BHYT. Khi rủi ro sức khỏe xảy ra, tấm thẻ nhỏ ấy trở thành điểm tựa giúp nhiều gia đình vượt qua giai đoạn khó khăn, giảm gánh nặng chi phí y tế và tránh nguy cơ rơi vào bẫy nghèo.

Theo ông Trịnh Quang Nghĩa, Phó Giám đốc BHXH tỉnh Quảng Ngãi, mô hình xã điểm tại Long Phụng cho thấy hiệu quả rõ rệt khi chính sách được tổ chức thực hiện từ cơ sở.

“Khi chính quyền địa phương trực tiếp điều hành, dữ liệu được khai thác hiệu quả và mạng lưới phát triển người tham gia bám sát địa bàn, việc mở rộng bao phủ BHYT có thể đạt kết quả nhanh và bền vững”, ông Nghĩa nhận định.

Qua mô hình xã Long Phụng có thể thấy, mở rộng bao phủ an sinh xã hội không chỉ phụ thuộc vào tuyên truyền hay các chiến dịch vận động, mà trước hết nằm ở cách tổ chức thực thi chính sách tại địa bàn.

Khi dữ liệu trở thành nền tảng quản lý, chính quyền địa phương trực tiếp điều hành và mạng lưới phát triển người tham gia bám sát địa bàn, chính sách an sinh có thể tạo ra những chuyển biến nhanh và bền vững.

Từ câu chuyện của một địa phương cụ thể có thể thấy rằng an sinh xã hội chỉ thực sự bền vững khi người dân chủ động tham gia và chính sách được tổ chức thực hiện sát thực tế.